Belize Krismos Bram en Sambai door UNESCO uitgeroepen tot immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid
De opname van Krismos Bram en Sambai als element op de Representatieve Lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid (ICH) van UNESCO is een mijlpaal voor Belize, en met name voor de Creoolse (Kriol) cultuur. Deze lijst omvat immateriële culturele elementen die de diversiteit van het wereldwijde erfgoed illustreren en de aandacht vestigen op het belang ervan. De erkenning bevestigt de historische diepgang, sociale waarde en artistieke integriteit van een gemeenschapstraditie die geworteld is in het Afrikaanse erfgoed. Het is het tweede element uit Belize dat deze onderscheiding ontvangt, na de Garifuna-taal, -muziek en -dans in 2001. De opname onderstreept het belang van het beschermen van praktijken diede culturele identiteit versterken.De erkenning door UNESCOzet een traditie die nog steeds een enorme culturele en sociale betekenis heeft, wereldwijd in de schijnwerpers.
Krismos Bram
Krismos is deCreoolsevertaling van het woord ‘Kerstmis’, aangezien deze traditie jaarlijks op 25 en 26 december wordt gevierd. Het is een levendig feest dat plaatsvindt in Creoolse gemeenschappen, met name in Gales Point Manatee Village. Gales Point Manatee, in het Creools ook wel ‘Malanti’ genoemd, is een historische marron-gemeenschap. Deze gemeenschap dateert uit het koloniale tijdperk, toen tot slaaf gemaakte Afrikanen aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw aan de slavernij ontsnapten en zich vestigden op het schilderachtige schiereiland langs de centrale kust van Belize.
Het bramming begint met een levendige optocht van muzikanten, dansers en zangers die van huis tot huis trekken. Ze brengen aanstekelijke call-and-response-liederen ten gehore die doen denken aan gebruiken uit Sub-Sahara Afrika. De Gumbay- en Sambai-trommels zetten het vrolijke ritme in, terwijl buurtbewoners en teruggekeerde familieleden zich bij het feest aansluiten. Ze delen eten, drinken en gezelligheid! De optocht van noord naar zuid vindt plaats op eerste kerstdag en keert op tweede kerstdag om.
Sambai
De Sambai volgt op de Bram en wordt uitgevoerd rond een klein kampvuur onder de sterrenhemel. Deelnemers dansen om beurten en nodigen anderen uit om mee te doen en de „Sambai te springen“. Het is onmogelijk om je te onttrekken aan het hypnotiserende trommelgeluid bij een Sambai-kampvuur. Sterker nog, het haalt bewegingen in je naar boven waarvan je nooit had gedacht dat je ze in je had! De leidende drummers en zangers combineren traditionele en hedendaagse liederen, waarvan vele sociale kwesties weerspiegelen of verhalen die mondeling van generatie op generatie zijn doorgegeven. Beide tradities worden met trots, passie en een vreugde uitgevoerd die de warme geest van de Creoolse cultuur van Belize weerspiegelt.
De cultuur levend houden
Het voortbestaan van Krismos Bram en Sambai door de eeuwen heen is nauw verbonden met het beheer door de gemeenschap. Meesterbeoefenaars als Emmeth Young en Sharlene Andrewin zijn sleutelfiguren in het dorp en helpen de cultuur in stand te houden. Andere bijdragers zijn onder meer de Gales Point Cultural Dance Group, Youth for Justice, de Maroon Kriol Drumming School, Drums not Guns, de National Kriol Council en het National Institute of Culture and History, met name het Institute for Social and Cultural Research. Deze personen en organisaties waarborgen gezamenlijk de continuïteit van de traditie en brengen Bram en Sambai in heel Belize onder de aandacht door middel van optredens, workshops en andere initiatieven.
Het was geen sinecure om op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid te komen. Maar na jarenlang deze traditie te hebben gedocumenteerd, met een sterke betrokkenheid van de gemeenschap, zorgt deze prestatie voor een grotere waardering en het optimisme dat Krismos Bram en Sambai nog generaties lang zullen voortbestaan.